De meeste kelders werden oorspronkelijk ontsloten vanaf de straat.
Vaak hadden ze een ambachtelijke- of verkoopfunctie. Kelders worden momenteel voornamelijk benut voor opslag, slechts enkele zijn opengesteld voor het publiek.

Opvallend is het grote aantal kelders aan de zuidzijde, die weliswaar aaneengesloten blokken vormen, maar wel worden onderbroken door straten. Restaurant De Raadskelder is hier de bekendste kelder. De kelders zijn hier in het algemeen wat kleinschaliger dan aan de overige wanden van de Markt en de Pensmarkt. Met name aan de noordzijde van de Markt zijn de kelders groter. Wel zijn ze hier op enige plaatsen verdwenen. Danscafé Plein 79 en de kelder van hotel Central, beide van forse omvang, zijn de bekendste voorbeelden. Over het bestaan van kelders onder het pand van de Bijenkorf bestaat onduidelijkheid.

Aan de Pensmarkt bevinden de kelders zich vooral aan de westzijde, in een aaneengesloten geheel tussen Smits Schoenen en de Hema. Geen enkele hiervan is momenteel opengesteld voor publiek. Ook de cafés Kleine Werelt, Tijl Uilenspiegel en De Paternoster beschikken over kelders, net als de zaken aan de noordelijke kop van dit 'tussenblok'. Zij gebruiken de kelders voor opslag.

Behalve de kelders onder de panden zijn er onder de Markt vele zogenaamde 'voorkelders' of 'straatkelders' gesitueerd. Deze vormen een typisch Bosch' fenomeen. Het zijn keldertjes van maximaal ca. 3 a 5 meter lang die ooit zijn gegraven als uitbreiding van de kelderruimten onder het pand zelf. Ze zijn gemarkeerd in de bestrating.

Voorbeelden van Bossche kelders
De bekendste en beste voorbeelden van publieksfuncties kelders in de Bossche binnenstad zijn:
•  Danscafé Plein 79 (in de Morriaan)
•  Restaurant De Raadskelder
•  Boekhandel Heinen; de Adriaan Kelder
•  Den Otter (feesten en partijen)
•  Vergaderruimte De Postel (Postelstraat)
•   Proeverijruimte Wijnboetiek Le Robinet (Kruisstraat)
•   Brasserie-Café Boudewijn (Kruisstraat)

DE KELDERS EN DE BOSSCHE BINNENSTAD
Nevenstaande kaart geeft de ligging aan van de kelders rond de Markt en de Pensmarkt. Kelders met dikke omlijning waren aan het eind van de 16' eeuw vrijwel zeker aanwezig. Van de kelders gemarkeerd met een dunne omlijning bestaat hiervan alleen een gegrond vermoeden. Een groot aantal kelders is nog steeds aanwezig, zij het dat vele in de loop der jaren zijn verbouwd of volgestort met puin, zand, etc. Voorbeelden van kelders van bijzondere cultuurhistorische betekenis en met praktische gebruiksmogelijkheden zijn op de kaart omcirkeld.Van sommige kelders is, middels een arcering, de bouwstijl aangegeven.